Distribución y hábitat
Sudeste y Sur de Brasil, Bolivia, Paraguay y Uruguay. En la la Argentina crece en el norte del país.
Flora del Cono Sur · Ficha del taxón
Plantas perennes, volubles, con raíces tuberosas; tallos pilosos. Hojas pecioladas, enteras, sinuadas o 3-5-7-palmatilobadas a partidas, lóbulos obtusos, a veces emarginados, base cordada a subtruncada, epifilo glabrescente a tomentoso, hipofilo glabrescente a densamente tomentoso, pelos multirradiados. Inflorescencia en cimas 2-20-floras, con las primeras ramificaciones dicasiales y las siguientes monocasiales; pedúnculos de 2-12 cm de largo; brácteas florales y bractéolas ovadas u oblongas de 2-6 mm de largo, caducas; botones florales obtusos con corola glabra. Flores con sépalos obtusos, emucronados, cóncavos, coriáceos, los exteriores elípticos a ovados, de 5-9 × 3-5 mm, dorso glabro o pubescente, los interiores anchamente elípticos, de 6-9 × 5-8 mm, glabros; corola infundibuliforme, de 3,5-6,5 cm, rosada con el tubo purpúreo; estambres de 20-40 mm de largo, anteras de 4-6 mm; estilo de 14-20 mm; estigma 2-lobulado; ovario 2-locular, 4-ovulado. Cápsula ovoidea o elíptica, ca. 11 mm, 4-valvada, apiculada. Semillas pardas, ca. 7 mm, con pelos seríceos hasta de 11 mm en los bordes.
[Cultivada en Inglaterra de semillas provenientes de Argentina] "Common on ditch banks about Buenos-Ayres, according to Mr. Tweedie, who sent seeds of it to this country in 1826, and who observes that the plant has a large tuberous root." (lectotipo, K 00612912, designado por J. R. I. Wood, Kew. Bull. 70(3): 79. 2015).
Sudeste y Sur de Brasil, Bolivia, Paraguay y Uruguay. En la la Argentina crece en el norte del país.
El nombre aceptado actualmente para la Flora del Cono Sur es Ipomoea bonariensis .
Referencia bibliográfica:
Seleccione un encabezado para ordenar; vuelva a pulsarlo para invertir el orden.
| D. Dietr., nom. superfl. | 1839 | Syn. Pl. 1 · 666 |
|
| Arechav. | 1911 | Anales Mus. Nac. Montevideo 7 · 204, estampa 48 |
|
| Hook. · subsp. Hassl. | 1911 | Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 9 · 153 |
|
| Hook. · var. O'Donell | 1959 | Lilloa 29 · 125, fig. 6 |
|
| Hook. · var. Chodat & Hassl. | 1905 | Bull. Herb. Boissier, sér. 2 5 · 695 |
|
| Hook. · var. Chodat & Hassl. | 1905 | Bull. Herb. Boissier, sér. 2 5 · 695 |
|
| Hook. · subsp. Hassl. · var. Hassl., nom. superfl. | 1911 | Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 9 · 153 |
|
| Hook. · var. Chodat & Hassl. | 1905 | Bull. Herb. Boissier, sér. 2 5 · 695 |
|
| Hook. · subsp. Hassl. · var. (Chodat & Hassl.) Hassl. · f. Hassl., nom. superfl. | 1911 | Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 9 · 153 |
|
| Hook. · subsp. Hassl. · var. (Chodat & Hassl.) Hassl. · f. Hassl. | 1911 | Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 9 · 153 |
|
| Hook. · subsp. Hassl. · var. (Chodat & Hassl.) Hassl. · f. Hassl., nom. illeg. | 1911 | Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 9 · 153 |
|
| Hook. · var. Chodat & Hassl., nom. inval. | 1905 | Bull. Herb. Boissier, sér. 2 5 · 695 |
|
| Hook. · var. Hallier f. | |||
| Hook. · var. J.R.I. Wood & R.W. Scotland | 2015 | Kew Bull. 70(31) · 80 |
|
| Meisn., nom. illeg. | 1869 | Fl. bras. 7 · 280 |
|
| Meisn. | 1869 | Fl. bras. 7 · 283 |
|
| Meisn. · var. Meisn. | 1869 | Fl. bras. 7 · 283 |
Descripción: Flor
Autor: Morrone, O.
Autor: Keller, H. A.
Fecha: 2025
Autor: Keller, H. A.
Fecha: 2025
Autor: Keller, H. A.
Fecha: 2025
Autor: Keller, H. A.
Fecha: 2025
Autor: Keller, H. A.
Fecha: 2025
Autor: Keller, H. A.
Fecha: 2025
Autor: Keller, H. A.
Fecha: 2025
Autor: Keller, H. A.
Fecha: 2025
Convolvulus hookerianus
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Ipomoea bonariensis Hook.
Nom. illeg. superfl. para Ipomoea bonariensis Hook.
Ipomoea biglandulosa
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Uruguay [cultivada]. "De esta planta poseemos en cultivo un ejemplar desde el año 1876, cuyo tubérculo ha llegado a pesar 6 kilogramos y se conserva sin ninguna alteración; parece ser imputrescible." (no localizado, probablemente en MVM).
Protólogo alternativo: Fl. Uruguaya 4: 204. 1911.
Ipomoea bonariensis mollis
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
SINTIPOS. Paraguay. Dpto. Concepción. Prope Concepcion in dumetis ad ripam fluminis, Sept 1901-1902, E. Hassler 7378 (G 00174730, NY 00319150). Paraguay. Dpto. Concepción. Paraguay: zwischen Rio Apa und Rio Aquidaban, 1909, K. Fiebrig 5381 [Herb. E. Hassler] (G 00174750, G 00174729).
Publicada como subsp. mollis var. genuina.
Ipomoea bonariensis bonariensis chacoensis
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Argentina. Chaco. Dpto. Tapenagá. Enrique Urien, 15 Feb 1949, C. L. Schulz 1500 (lectotipo, LIL 001226, designado por F. E. Chiarini & A. M. Anton, Fl. Vasc. Argent. 20(2): 340. 2019; isolectotipos, LIL 001227, LIL 001228, LIL 001229, LIL 001230).
Ipomoea bonariensis bonariensis cordifolia
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Paraguay. Dpto. Amambay. In dumeto in regione cursus superioris fluminis Apa, Ene 1901-1902, E. Hassler 8284a [sub 8384a in protologos] (holotipo, G 00174751).
Ipomoea bonariensis bonariensis grandiflora
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
SINTIPOS. Paraguay. Dpto. Amambay. Inter Bambusas in regione cursus superioris fluminis Apa, Ene 1901-1902, E. Hassler 8378 (G 00174752). Paraguay. Dpto. Amambay. In dumeto in regione cursus superioris fluminis Apa, Ene 1901-1902, E. Hassler 8378a (G 00174753). Paraguay. Dpto. Cordillera. In campo Cordillera de Altos, Ene 1898-1899, E. Hassler 2984 (G 00174724, G 00174725, G 00175935, G 00174736, K 000612836, P 03550327).
Material tipo (continuación).- SINTIPOS. Paraguay. Dpto. Amambay. In dumeto in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov 1901-1902, E. Hassler 7809 (G 00174740). Paraguay?/Argentina? Río Corrientes. In campo pr. fl. Corrientes, Sept 1898-1899, E. Hassler 4526 (G 00174935, G 00175312).
Ipomoea bonariensis mollis pubisepala
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Ipomoea bonariensis Hook. subsp. bonariensis var. grandiflora Chodat & Hassl. [E. Hassler 2984]. Ipomoea bonariensis Hook. subsp. bonariensis var. bonariensis fo. villicaulis Chodat & Hassl. [E. Hassler 3798, E. Hassler 1513, E. Hassler 1681].
Nom. illeg superfl.?/Nom. inval.? => Esta variedad fue creada en base a material tipo de dos taxones subespecíficos de Ipomoea bonariensis Hook. subsp. bonariensis publicados por Chodat & Hassler en Bull. Herb. Boissier, sér. 2, 5: 695. 1905, los que a partir de esta publicación quedan englobados dentro de la subsp. mollis var. pubisepala: por un lado, la subsp. bonariensis var. grandiflora (recategorizada como forma); por el otro, la subsp. bonariensis var. bonariensis fo. villicaulis.
Ipomoea bonariensis bonariensis rupestris
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Paraguay. Dpto. Cordillera. In colle Tobaty, Mar 1898-1899, E. Hassler 4030 (lectotipo, G 00174720, designado por F. E. Chiarini & A. M. Anton, Fl. Vasc. Argent. 20(2): 340. 2019; isolectotipo, G 00174721).
Ipomoea bonariensis mollis grandiflora cordata
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Ipomoea bonariensis var. cordifolia Chodat & Hassl. [E. Hassler 8284a] Ipomoea bonariensis var. grandiflora Chodat & Hassl. [E. Hassler 7809]
Nom. illeg. superfl.?/Nom. inval.? =>Taxón basado, en parte, sobre material tipo correspondiente a Ipomoea bonariensis subsp. bonariensis var. cordifolia Chodat & Hassl. El sintipo restante corresponde a la subsp. bonariensis var. grandiflora, previamente publicada en 1905 (correspondería a la fo. tipo, o sea fo. grandiflora).
Ipomoea bonariensis mollis grandiflora glabrata
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Paraguay. Dpto. Amambay. In campo in regione cursus superioris fluminis Apa, Dic 1901-1902, E. Hassler 8284 (holotipo, G 00174738).
Ipomoea bonariensis mollis grandiflora intermedia
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
SINTIPOS? Ipomoea bonariensis var. grandiflora Chodat & Hassl. [E. Hassler 8378, E. Hassler 8378a] Paraguay. Dpto. Amambay. In campo in regione cursus superioris fluminis Apa, Ene 1901-1902, E. Hassler 8378b (G 00174739).
Nom. illeg. superfl.?/Nom. inval.? =>Taxón basado, en parte, sobre material tipo correspondiente a la subsp. bonariensis var. grandiflora, previamente publicada en 1905 (correspondería a la fo. tipo, o sea fo. grandiflora).
Ipomoea bonariensis genuina
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Ipomoea bonariensis calvescens
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Ipomoea bonariensis erecta
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Paraguay. Nueva Asunción, cerca del cuartel de General Eugenio A. Garay, A. Charpin & L. Ramella 21528 (holotipo, G)
Ipomoea heterotricha
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Brasil. "Habitat in Brasilia australi, loco accuratius non indicato: Sello." 1814-1831, F. Sellow 4505 (B [destruido], Foto Serie Field Mus. 13808).
Nom. illeg. hom., non Didr. 1855.
Ipomoea obtusiloba
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Brasil. "Habitat in Brasilia australi, loco proprio non indicato: Sello" 1814-1831, F. Sellow 3065 (Foto Serie Field Mus. 13813).
Ipomoea obtusiloba tridens
Sinónimo registrado de Ipomoea bonariensis .
Uruguay. "[...] in Uruguay et Parana: Tweedie n. 7" ["a perennial of the mission of the Uraguay (Uruguay)" in sched.], J. Tweedie s.n. (E 00564550).
Wood, J.R.I., Muñoz-Rodríguez, P., Williams, B.R.M. & R.W. Scotland. (2020). A foundation monograph of Ipomoea (Convolvulaceae) in the New World. PhytoKeys, 143, 1-823.
Wood, J. R. I., Carine, M. A., Harris, D., Williams, B. & Scotland, R. W. (2015). Ipomoea (Convolvulaceae) in Bolivia. Kew bulletin, 70(31), 1-124.
Ferreira, P. P. A. & Miotto, S. T. S. (2009). Sinopse das espécies de Ipomoea L. (Convolvulaceae) ocorrentes no Rio Grande do Sul, Brasil. Revista Brasileira de Biociência, Porto Alegre, 7(4), 440-453.
Chiarini, F. & Ariza Espinar, L. (2006). Convolvulaceae. Flora Fanerogámica Argentina, 96, 1-81.
Austin, D. F. & Huáman, Z. (1996). A synopsis of Ipomoea (Convolvulaceae) in the Americas. A completar, 45, 3-38.
Degen, R. & Mereles, F. (1996). Check-List de las plantas colectadas en el Chaco Boreal, Paraguay. Rojasiana, 3, 1-176.
Soria Rey, N., Basualdo, I. Z. & Zardini, E. M. (1994). Catálogo de la Flora Vascular del Cerro Mbatovi, Dpto. de Paraguari, Paraguay. Rojasiana, 2, 20-35.
O'Donell, C. A. (1959b). Convolvuláceas argentinas. Lilloa, 29, 87-348.
O'Donell, C. A. (1959c). Convolvuloideas de Uruguay. Lilloa, 29, 349-376.
Argentina · Misiones · Parque Prov. Teyú Cuaré, Peñón de la Reina Victoria
Argentina · Misiones · Montecarlo
Brasil · Paraná
Paraguay · Misiones · Estancia La Soledad, Santiago
Paraguay · Paraguarí · Cerro Mbatobi
Uruguay · Artigas · Cuareim
Registros de herbario determinados actualmente con este nombre.
Seleccione un encabezado para ordenar; vuelva a pulsarlo para invertir el orden.
| 741 | Argentina | Corrientes | Ruta Nac. 12, 50 km E de Itatí, Establecimiento Rzepecki | 27/02/1977 | ||
| 1177 | Argentina | Corrientes | Estancia San Pedro. | 12/11/1976 | ||
| 9177 | Argentina | Corrientes | Piedraplén sobre la laguna Iberá. | 26/04/2006 | ||
| 2563 | Argentina | Misiones | Cerro Corá | 07/01/1946 | ||
| 837 | Argentina | Misiones | Predio UNLP Reserva Privada Valle del Arroyo Cuña Pirú. Campito 1 | 15/03/2000 | ||
| 3028 | Argentina | Misiones | Puerto Rico | 20/01/1943 | ||
| 949 | Argentina | Catamarca | El Moreno | 09/03/1950 | ||
| 1111 | Argentina | Entre Ríos | Estación Agronómica | 31/01/1927 | ||
| 3178 | Argentina | Buenos Aires | Punta Lara | 10/02/1929 | ||
| 23441 | Argentina | Entre Ríos | Concordia, Parque Rivadavia | 10/03/1962 | ||
| 27874 | Argentina | Entre Ríos | Gualeguaychú | 27/03/1970 | ||
| -1 (SI 201818) | Argentina | Formosa | +/- 7 Km al SO de Ing. Juarez | 09/06/1972 | ||
| 7449 | Argentina | Buenos Aires | Punta Lara | 28/01/1942 | ||
| 2187 | Argentina | Corrientes | 4 km W de Paso Toscas, Río Sta. Lucía | 18/06/1970 | ||
| -1 1 | Argentina | Distrito Federal | Facultad de Agronomía, alambrado del F.C. Urquiza. | 16/03/2011 | ||
| 87 -A-27 | Argentina | Entre Ríos | Palmar de Colón "La Calera" | 20/01/1987 | ||
| 1455 | Argentina | Misiones | Arroyo Cuña Pirú, Camping Municipal, borde del arroyo | 26/02/2000 | ||
| 270 | Argentina | Buenos Aires | Punta Lara | 24/01/1949 | ||
| 3451 | Argentina | Misiones | Parque Nacional Iguazú. Cataratas de Iguazú, circuito superior. | 21/03/2017 | ||
| 6521 | Argentina | Chaco | 17 km de Sauzalito en direcc. a Santa Rita. | 02/03/2000 | ||
| 6527 | Argentina | Chaco | 30 km de Sauzalito en direcc. SW. | 02/03/2000 | ||
| -1 (SI 18368) | Argentina | Buenos Aires | Vicente López | 21/03/1937 | ||
| -1 (SI 13701) | Argentina | Buenos Aires | En un cerco próximo a la estación V. López, sobre el camino al Tigre. | 22/12/1926 | ||
| -1 (SI 14476) | Argentina | Distrito Federal | Nuñez | 08/01/1932 | ||
| -1 (SI 18365) | Argentina | Distrito Federal | Belgrano. Chacra municipal | 15/01/1901 | ||
| -1 (SI 18377) | Argentina | Distrito Federal | Vivero de Belgrano. | 18/04/1908 | ||
| 1626 | Argentina | Misiones | Predio Guaraní, Arroyo Paraíso. | / / 00: | ||
| 3377 | Argentina | Misiones | Predio Guaraní, Aldea aborigen Caramelito. | / / 00: | ||
| 6516 | Argentina | Misiones | Concepción | 21/12/2008 | ||
| 8346 | Argentina | Misiones | Acceso a Club del Río | 28/02/2010 | ||
| 10883 | Argentina | Misiones | Loreto | 17/03/2012 | ||
| 13281 | Argentina | Misiones | 22/02/2016 | |||
| 18065 | Argentina | Corrientes | 15 Km E de Ruta Nacional 12, camino a San Carlos. | 11/02/1971 | ||
| 41126 | Argentina | Corrientes | Ea.Santa Rita, Ayo. próximo al casco. | 04/03/1987 | ||
| 46543 | Argentina | Formosa | Ruta 26, 24 Km SE de Pozo del Tigre | 21/02/1996 | ||
| -1 (SI 163528) | Argentina | Entre Ríos | Concepción del Uruguay | /02/1877 | ||
| 532 | Argentina | Entre Ríos | Concepción del Uruguay | 00/04/1876 | ||
| 927 | Argentina | Entre Ríos | Concepción del Uruguay | 00/02/1877 | ||
| 5312 | Argentina | Misiones | Posadas | 16/02/1944 | ||
| 11698 | Argentina | Misiones | Gobernador Roca a Santo Pipó | 30/01/1947 | ||
| 9607 | Argentina | Misiones | Puerto Wanda, km 9 | 28/10/1950 | ||
| 12293 | Argentina | Misiones | Loreto | 16/02/1951 | ||
| 15119 | Argentina | Misiones | Loreto | 26/12/1951 | ||
| 15605 | Argentina | Misiones | Teyucuaré | 14/03/1952 | ||
| 1053 | Argentina | Misiones | Parque Prov. Teyú Cuaré, Peñón de la Reina Victoria | 21/02/1996 | ||
| 721 | Argentina | Corrientes | 12 Km E de Itá Ibaté, costa del río Paraná. | 09/04/1972 | ||
| 2214 | Argentina | Misiones | Peñon del Teyucuaré, camino hacia la "Casa del Alemán" | 21/09/2000 | ||
| -1 (SI 18400) | Argentina | Buenos Aires | Olivos, cult. | 01/02/1937 | ||
| 107 | Argentina | Distrito Federal | Ex. cult. in Hort. Bot. Fax. Agr. Bs. As. | /02/1935 | ||
| 13492 | Argentina | Corrientes | Estancia Santa Maria. | 27/01/1983 | ||
| -1 (SI 18358) | Argentina | Buenos Aires | San Fernando | 26/01/1901 | ||
| 190 | Argentina | Misiones | Montecarlo | 12/12/1943 | ||
| 13992 | Argentina | Corrientes | 46 Km W de Itá Ibaté, Valencia. | 15/01/1977 | ||
| 1900 | Argentina | Chaco | E. Urien. | 21/02/1924 | ||
| 8952 | Argentina | Chaco | Hermoso Campo | 16/03/1955 | ||
| 9153 | Argentina | Chaco | Las Breñas | 01/12/1932 | ||
| 9154 | Argentina | Chaco | E. Urien. | 01/02/1936 | ||
| 10606 | Argentina | Chaco | Las Breñas | 25/10/1959 | ||
| 17127 | Argentina | Chaco | E. Urien. | |||
| 18078 | Argentina | Chaco | E. Urien. | 03/03/1972 | ||
| 18126 b | Argentina | Chaco | San Lorenzo | 12/04/1972 | ||
| 2780 | Argentina | Misiones | Eldorado (centro) | 05/10/1949 | ||
| 3158 | Argentina | Misiones | Ruta 14, km 252 | 14/01/1950 | ||
| 4146 | Argentina | Misiones | Bernardo de Irigoyen | 11/05/1950 | ||
| 325 | Argentina | Misiones | Arroyo Chinchay | 30/02/1945 | ||
| 3953 | Argentina | Corrientes | Ea. Santa Rita | 16/02/1991 | ||
| 1337 | Argentina | Entre Ríos | Colonia Ensanche Sauce, Est. La Matilde. | 23/11/1976 | ||
| 1589 | Argentina | Entre Ríos | Cantera Chaviyú | 18/01/1977 | ||
| 1658 | Argentina | Entre Ríos | Santa Ana. | 20/01/1977 | ||
| 3117 | Argentina | Entre Ríos | C. del Uruguay, Banco Pelay | 01/02/1981 | ||
| 1574 | Argentina | Corrientes | 12 Km NE de San Miguel, Ea. Toro-y. | 01/03/1990 | ||
| 3564 | Bolivia | Santa Cruz | 23 km S de San Rafael, camino a San José de Chiquitos. | 06/04/2009 | ||
| 10461 | Brasil | Paraná | 25/10/1910 | |||
| 142 | Brasil | Rio Grande do Sul | Fazenda São Maximiano. | 16/01/2008 | ||
| 6096 | Paraguay | Alto Paraná | In regione fluminis Alto Paraná. | 1909/10 | ||
| 6208 | Paraguay | Alto Paraná | In regione fluminis Alto Paraná. | 1909/10 | ||
| 3223 | Paraguay | Misiones | Estancia La Soledad, Santiago | 02/02/1955 | ||
| -1 (SI 222128) | Paraguay | Pto. Canteras | ||||
| 2522 | Paraguay | Boquerón | Estación Experimental Filadelfia | 01/03/1991 | ||
| 10022 | Paraguay | Paraguarí | Cerro Mbatobi | |||
| -1 (SI 17296) | Uruguay | |||||
| -1 (SI 17293) | Uruguay | |||||
| -1 (SI 17295) | Uruguay | /01/1898 | ||||
| 2568 | Uruguay | Artigas | Cuareim | |||
| 4790 | Uruguay | |||||
| 986 | Uruguay | Salto | Río Arapey y Aº San Valentín | 28/01/1937 |
Sin datos de conservación registrados.
Fuente: Flora Vascular de la República Argentina.

Evaluación internacional
La consulta a la UICN no estuvo disponible. Se conserva el criterio local.
Crece en Bolivia
Nombres vulgares. «Batata poteña», «batatilla», «batatilla purgante», «tayuyá» (De la Peña & Pensiero, 2011).